Slopen, om vervolgens weer te bouwen! 

De tijd dat gebouwen werden gesloopt met een sloopkogel ligt in het verleden. Tegenwoordig is slopen precisiewerk. Hierdoor kun je vrijkomende materialen beter scheiden en hergebruiken. In het Schilkwartier (langs de Spuiboulevard) in Dordrecht worden binnenkort drie gebouwen gesloopt: ‘de Hellingen’ (het oude IBD-kantoor), het Stadskantoor en parkeergarage Spuihaven. Projectleider Diny Kramer-Vaandrager heeft de sloop van deze objecten voorbereid. In deze nieuwsbrief vertelt zij over de fijne kneepjes van ‘duurzaam slopen’. 

Inventarisatie vooraf 

Voor Diny begon dit project met het maken van een inventarisatie. Uit welke materialen zijn de gebouwen samengesteld? Wat kunnen we daarvan hergebruiken? Welke materialen kunnen we recyclen? Zijn er gevaarlijke stoffen waar we rekening mee moeten houden, zoals asbest of teer? De gebouwen Hellingen en Stadskantoor zijn omstreeks 1980 gebouwd. Toepassing van asbest en teer was toen heel gebruikelijk in de bouw. Daarom legden we in eerste instantie de lat niet te hoog voor het hergebruik; waarschijnlijk zou er veel rechtstreeks naar de verwerker moeten.  
 

Bestek op de markt  

“Na de inventarisatie van de Hellingen hebben we een bestek op de markt gezet. Met de potentiële inschrijvers hebben we een ronde door het gebouw gedaan, zodat ze beter wisten waar het project over ging. We merkten meteen: een marktpartij ziet veel meer kansen voor hergebruik dan wij! Ze begonnen bijvoorbeeld meteen over hergebruik van vluchtwegmarkeringen en plafondplaten”, vertelt Diny. Bij de inschrijving namen sloopaannemers een bedrag op voor de opbrengst van vrijkomende materialen. Aannemer Sagro heeft de opdracht voor de sloop  van de Hellingen ontvangen. 
 

Van de Hellingen naar het Huis! 

In augustus is het IBD verhuisd naar het nieuwe Dordthuis. Sagro Buro Boot is in de Hellingen gestart met  bodemonderzoeken ter voorbereiding van de sloop. Ook het deconstructieve onderzoek asbest moet nog plaatsvinden (door TertraTech). “Deze onderzoeken konden we niet aan de voorkant uitvoeren, omdat het gebouw een publieksfunctie had. Dan lopen hier medewerkers en bezoekers rond en bij bodemonderzoek onder het pand en deconstructief asbestonderzoek moet je onderdelen slopen. Dat is natuurlijk niet veilig.” Dankzij de onderzoeken komen we achter de bodemgesteldheid onder het pand en kunnen  we vaststellen  of er asbest in de constructie zelf zit. 
 

De uitdagingen bij het sloopwerk 

Vanaf 1 november start de sloop van de Hellingen. Een van de grote uitdagingen hierbij is het grote aantal woningen in de nabije omgeving. Veel woningen in het Schilkwartier staan op houten palen of zijn gefundeerd op staal, waardoor trillingen snel tot overlast leiden. “Daarom hebben we goed met elkaar gekeken: hoe blijven we bij de sloop en het zware transport binnen de gestelde grenzen? Zodat we schade aan particuliere eigendommen voorkomen. Dit doen we door goed te monitoren. Bij het bereiken van signaal-, alarm- en grenswaarden kijken we naar de veroorzakers. Vervolgens kijken we welke werkzaamheden nog gedaan moeten worden en op welke wijze dit aangepast uitgevoerd kan worden, bijvoorbeeld door inzet van ander materieel.”  

Teer en glas in het Stadskantoor 

Diny heeft ook een inventarisatie laten maken van het  huidige Stadskantoor. “Van tevoren dachten we dat de dakbedekking van het Stadskantoor van bitumen was, dus dat we deze konden hergebruiken. Maar uit het onderzoek bleek dat er toch teer zat in de lagen dakbedekking. Dan is het helaas gelijk een streep door de rekening en kun je het alleen maar afvoeren naar de verwerken.” 
 
In het Stadskantoor en Hellingen zit redelijk veel glas. Al het dubbelglas wordt hergebruikt. “Enkelglas kunnen we niet hergebruiken en laten we omsmelten. Gelukkig heeft glas op die manier een onbeperkte hergebruikswaarde. Maar het mooiste is als je het gewoon gelijk kunt toepassen, want dat kost de minste energie.” 
 

Parkeergarage Spuihaven 

Voor parkeergarage Spuihaven hebben we gekeken of we deze in zijn geheel konden behouden. Het originele plan was om er dan een paar lagen op te zetten en daarmee de capaciteit van de garage uit te breiden. Helaas bleek uit onderzoeken dat de huidige fundering dit niet kon dragen. Daarom moet ook de parkeergarage worden gesloopt. Garage Spuihaven heeft een constructie die eenvoudig demontabel is, wat zich in principe goed leent voor hergebruik. Helaas kwamen we veel asbest tegen in o.a. de betonplaten: de parkeergarage is gebouwd met ‘verloren bekisting’, een methode waarbij dat je de bekistingsplaten laat zitten nadat je het beton erin hebt gestort. Deze platen blijken helaas van asbesthoudend materiaal te zijn. De aanpak van sloop van de parkeergarage wordt nu in een bouwteam verder uitgewerkt tot uitvoeringsontwerp, voor dat het in uitvoering gaat.  
 

Diny’s afsluitende advies voor meer hergebruik 

Een goede voorbereiding is een voorwaarde om hergebruik van materialen te laten slagen! “De aannemer heeft aan de voorkant voldoende tijd nodig om zich te verdiepen. Zo kan hij zijn aanpak en planning op maximaal hergebruik afstemmen. Doe je dit niet, dan kan dit leiden tot minder hergebruik én hogere projectkosten. Dus: geef de aannemer de kans om vooraf zijn huiswerk te doen en het hergebruik goed te organiseren.” 

Duurzaam slopen vraagt om een grondige voorbereiding en een scherpe blik op hergebruik. Projectleider Diny Kramer-Vaandrager vertelt hoe het IBD bij de sloop van de Hellingen, het Stadskantoor en parkeergarage Spuihaven zoekt naar maximale circulariteit, zonder de praktische uitdagingen uit het oog te verliezen.