Oogstboek als kompas: samen met het IBD richting volledige circulariteit 

Samen met het Ingenieursbureau Drechtsteden (IBD) zo circulair mogelijk werken: dat was het uitgangspunt voor het project Haringvlietstraat. Projectmanager Roel Hubers van de gemeente Dordrecht gaf de ambitie mee om het project voor minimaal 50% circulair uit te voeren. Met behulp van het Oogstboek, waarover we eerder schreven in het artikel “Het Oogstboek: slim hergebruik met zichtbare impact!”, werd inzichtelijk hoe materialen opnieuw gebruikt kunnen worden. Samen met projectleider Laurens Barendrecht van het IBD blikt hij terug op dit eerste project en de succesvolle samenwerking die tot dit resultaat leidde. 

Dordt 100% circulair in 2050! 

In 2040 klimaatneutraal en in 2050 volledig circulair in de openbare ruimte. Dat zijn de ambities die gemeente Dordrecht heeft. De gemeente is druk bezig om tussendoelen te formuleren voor 2030 en 2035, als stapstenen naar de verwezenlijking van die ambities. Afgelopen jaar heeft de gemeente een aantal projecten aangewezen om concreet op te experimenteren met circulariteit, zodat ze kunnen bepalen wat er haalbaar is en welke valkuilen of knelpunten er zijn. Project Haringvlietstraat is een van deze projecten.  
 

Aan de slag met het Oogstboek 

In de vorige nieuwsbrief hebben we het over het Oogstboek gehad. Op project Haringvlietstraat hebben gemeente Dordrecht en het IBD hier voor het eerst mee gewerkt. Voor dit project werd het Oogstboek opgesteld door een externe partij. Nu maakt het IBD zelf de Oostboeken voor haar projecten. Roel vertelt: “Uit het Oogstboek-onderzoek kwamen een paar interessante inzichten. De CO2-besparing die we behaalden door de nog in goede staat verkerende materialen uit de Haringvlietstraat her te gebruiken, stond gelijk aan de jaarlijkse CO2-opname van de helft van alle bomen in Dordrecht! En dan hebben we het alleen nog maar over de zichtbare materialen, boven maaiveld. Rioolbuizen, funderingsmateriaal en zand zijn hier niet eens in meegenomen.” 
 

Uitdagen van het IBD 

Aan de hand van het Oogstboek hebben we een doel bepaald voor de Haringvlietstraat: Het project voor 50% circulair uitvoeren door gebruik van alle vrijkomende materialen. Dat kreeg het IBD mee als doelstelling en werkte dit verder uit. Roel: “Bij het IBD is ontzettend veel kennis en ervaring in huis. Door hen deze duidelijke doelstelling mee te geven, is mijn ervaring in de samenwerking met hen dat ze tot goede oplossingen komen. Ook vinden ze het leuk als je ze uitdaagt.”  
 

Van ambitie tot bestek  

Laurens Barendrecht, projectleider bij het IBD, vertaalde dit doel in een bestek. Laurens: “Het doel 50% van de materialen circulair toe te passen was niet zo ingewikkeld, omdat in het ontwerp dezelfde materialen als in de huidige situatie zijn opgenomen. De uitdaging zat vooral in het goed omschrijven van hergebruik: wanneer is een betontegel nog geschikt? Bij een klein hoekje eraf, slijtage of kleurverschil? Afdeling beheer van de gemeente heeft een document opgesteld waarin per type verharding staat wanneer het geschikt is voor hergebruik. Een andere belangrijke maatregel die we hebben meegegeven is dat hergebruikte materialen aaneengesloten moeten worden toegepast, zodat geen onrustig beeld ontstaat door een mix van nieuwe en gebruikte materialen.” 

 

De markt uitdagen op circulariteit 

Daarnaast hebben we ook een EMVI criterium over circulariteit opgenomen in de aanbesteding van het project. “Hierin daagden we de aannemers uit om te bedenken wat zij nog meer konden doen, bovenop hetgeen wij al hadden bedacht. De enige voorwaarden: het moest nog minimaal 30 jaar mee kunnen en aan wet- en regelgeving voldoen.”  

Nog veel meer hergebruik! 

Roel: “Hier kwamen goede plannen uit. Voor producten waarvan wij in eerste instantie dachten dat hergebruik niet mogelijk was, kwam de aannemer met ideeën.” Aannemer KWS heeft het project aangenomen en bracht maatregelen in voor hergebruik van de trottoirbanden waar beton aangekleefd zat en voor het vrijkomende zand uit de rioolsleuf. Ook vonden ze een nieuwe bestemming voor de stenen die we niet in het project konden hergebruiken. “Door de aannemers hierbij te betrekken kwamen wij tot veel meer inzichten. Een voorbeeld hiervan is hoe je stromen die je binnen het project niet kan hergebruiken toch niet hoeft te breken en te storten, maar naar een partner kan afvoeren die het hergebruikt.” De doelstelling van 50% circulair op project Haringvlietstraat is ruim behaald, mede dankzij de maatregelen van KWS! 

Ruimte voor depot is essentieel 

Bij de Haringvlietstraat, buiten het centrum van Dordrecht, is er ruimte genoeg voor een materialendepot. In veel andere projecten is deze ruimte er niet. Ook is het vaak moeilijk om de planning van verschillende projecten op elkaar af te stemmen, zodat je materialen na vrijkomen direct zou kunnen hergebruiken. In deze gevallen is het dus makkelijker om de materialen af te voeren en nieuwe te laten komen, omdat je dan geen tussenopslag nodig hebt. Maar dat is wel slecht voor het milieu, onder andere door de extra CO2-uitstoot die vrijkomt bij productie van materialen of transport. Ook de gemeenteraad heeft dit probleem gesignaleerd. Er is een motie aangenomen om onderzoek te doen naar het inrichten van een eigen materialendepot in Dordrecht voor te hergebruiken materialen.  
 

Hoe gaat het met het onderzoek? 

Roel heeft dit onderzoek opgestart, samen met collega Ilse de Vrieze. In samenwerking met het IBD hebben zij bepaald welke materialen ze willen opslaan. Dit hebben ze verwerkt in een top 10. “Deze top 10 gaan we koppelen aan de planning van al onze projecten voor de komende 5 jaar, zodat we kunnen inschatten hoeveel materialen er vrijkomen en hoeveel opslagruimte dat vraagt”, geeft Roel aan. Daarnaast lopen er veel gesprekken met andere gemeentes om te kijken hoe zij dit hebben georganiseerd. Bijvoorbeeld met buurgemeente Hoeksche Waard, waar alle vrijkomende stenen bij marktpartijen worden opgeslagen en vanuit daar opnieuw verdeeld worden over de projecten. “We hebben als doel dat de gemeenteraad dit jaar een besluit neemt over de investering die ze moeten doen om dat in te richten.”

Samen met het Ingenieursbureau Drechtsteden (IBD) zo circulair mogelijk werken: dat was het uitgangspunt voor het project Haringvlietstraat. Projectmanager Roel Hubers van de gemeente Dordrecht gaf de ambitie mee om het project voor minimaal 50% circulair uit te voeren.