Jan de Geus gaat bijna met pensioen: een terugblik op een carrière van ruim 40 jaar 

In april 2027 neemt Jan de Geus, Senioradviseur Groene Leefomgeving, afscheid van het IBD om van zijn pensioen te gaan genieten. In totaal heeft hij dan ruim 42 jaar bij de overheid gewerkt, waarvan bijna 20 jaar bij het IBD. Tijdens zijn loopbaan heeft hij vrijwel alle grote ontwikkelingen in het groenbeheer, de openbare ruimte en klimaatadaptatie van dichtbij meegemaakt. Van het bestrijden van onkruid met chemische bestrijdingsmiddelen tot adviezen over biodiversiteit, groeiplaatsen, beplantingsplannen tot vleermuizen en waterberging. Een mooi moment om terug te kijken op zijn carrière.  

Meewerkend voorman 

Jan begon zijn carrière als meewerkend voorman bij de gemeente Binnenmaas. Als jonge hovenier kwam hij terecht in de Hoeksche Waard, midden in het kleilandschap. In deze kleine gemeente deed hij letterlijk alles: van groenonderhoud, gladheidsbestrijding, storingen aan rioolgemalen, begrafenissen, sportveldonderhoud tot straatmeubilair herstellen.  Juist die breedte maakte het werk aantrekkelijk. “Je was overal van”, zoals hij het zelf samenvat. 

Van chemische bestrijding naar oog voor biodiversiteit 

Wie vandaag de dag in het vakgebied werkt, kan zich nauwelijks voorstellen hoe anders het denken over groen er veertig jaar geleden uitzag. Toen Jan begon, waren chemische bestrijdingsmiddelen heel normaal. Onkruid werd bestreden, bladluizen werden bespoten en biodiversiteit stond nauwelijks op de agenda. 

Vanaf de tweede helft van de jaren tachtig veranderde dat. De milieubeweging kreeg invloed, bestuurders gingen kritischer kijken naar het gebruik van bestrijdingsmiddelen en gemeenten zochten naar duurzamere oplossingen. Voor Jan betekende dit een kantelpunt in zijn loopbaan. 

Hij kreeg de kans om opleidingen te volgen en maakte de stap van de buitendienst naar werkvoorbereiding groen en later beleidsmedewerker openbare ruimte. Daarmee groeide hij mee met een vakgebied dat steeds meer aandacht kreeg voor ecologie, duurzaamheid en natuurwaarden. 

De eerste computer op Gemeentewerken 

Naast de ecologische omslag maakte Jan ook de volledige digitalisering van het werk mee. Bij de gemeente Binnenmaas was hij de eerste medewerker bij gemeentewerken met een computer op zijn bureau. 

Terwijl collega's hun brieven nog via de typekamer lieten uitwerken, werkte Jan aan de opzet van een digitaal groenbeheersysteem. Alle groenarealen werden geïnventariseerd, geregistreerd en gekoppeld aan beheer- en begrotingsgegevens. 

Het klinkt tegenwoordig vanzelfsprekend, maar destijds was het pionierswerk. Voor het eerst konden gemeenten nauwkeurig inzicht krijgen in hun areaal, onderhoudsbehoefte en benodigde budgetten. Daarmee werd de basis gelegd voor het professionele groenbeheer zoals we dat nu kennen. 

Van Binnenmaas naar het Ingenieursbureau 

Na bijna zeventien jaar bij Binnenmaas werkte Jan ruim zeven jaar bij de gemeente Hendrik-Ido-Ambacht als beleidsmedewerker groen. Ook daar bleef de combinatie van beleid, beheer en uitvoering centraal staan. 

In 2007 maakte hij de overstap naar het Ingenieursbureau Drechtsteden. Daar ontwikkelde hij zich verder van projectleider openbare ruimte tot Senioradviseur Groene leefomgeving.  In die rol werkte hij aan uiteenlopende projecten op het gebied van sportvelden, begraafplaatsen, groen, flora en fauna en de inrichting van de openbare ruimte. Zijn praktijkervaring bleek daarbij regelmatig van onschatbare waarde. 

Altijd verder kijken dan alleen groen 

Wat Jan gedurende zijn hele loopbaan onderscheidde, was zijn brede benadering. Hij keek niet uitsluitend naar beplanting of beheer. Bij herinrichtingen en projecten stelde hij steeds dezelfde vragen: hoe gebruiken bewoners deze ruimte straks? Zijn routes logisch? Is het beheer uitvoerbaar? Past een ontwerp bij de ondergrond en de omgeving? 

Volgens Jan ontstaat een goed ontwerp pas wanneer ecologie, gebruik, beheer en techniek samenkomen. Die praktische blik maakte hem een waardevolle sparringpartner voor ontwerpers, beheerders en projectleiders. 

Klimaatadaptatie als nieuwe werkelijkheid 

Waar het vak vroeger vooral draaide om beheer en inrichting, draait het tegenwoordig steeds vaker om klimaatadaptatie. 
Wateroverlast, droogte, hittestress en bodemkwaliteit zijn vaste onderdelen geworden van vrijwel ieder project. Volgens Jan begint veel bij een gezonde bodem. Een goede bodem houdt water vast, ondersteunt sterke beplanting en maakt gebieden beter bestand tegen extreme weersomstandigheden. 

Meer aandacht voor flora en fauna 

Hij zag ook hoe inzichten veranderden. Waar vroeger strak gras, in bijvoorbeeld parken, de norm was, blijkt inmiddels dat kruidenrijke vegetaties vaak beter bestand zijn tegen droogte en tegelijkertijd bijdragen aan biodiversiteit. 
Ook de bescherming van diersoorten heeft een enorme ontwikkeling doorgemaakt. 

Waar vroeger een boom soms werd gekapt na een beperkte inspectie, zijn er tegenwoordig uitgebreide onderzoeken nodig naar vleermuizen, vogels en andere beschermde soorten. In zijn laatste jaren hield Jan zich veel bezig met ecologische onderzoeken, vergunningen en complexe flora- en faunavraagstukken. Volgens hem laat die ontwikkeling vooral zien hoeveel kennis het vakgebied heeft opgebouwd. Wat vroeger nauwelijks zichtbaar was, krijgt dit nu terecht aandacht in planvorming en uitvoering. 

Projecten die blijven hangen 

Terugkijkend noemt Jan verschillende projecten waar hij met trots aan heeft gewerkt. Een daarvan is het Waalbos bij Zwijndrecht. In dit project werd 145 hectare landbouwgrond omgevormd tot natuur- en recreatiegebied. Het project kende een lange voorgeschiedenis, maar werd uiteindelijk succesvol gerealiseerd en overgedragen aan Staatsbosbeheer. 

Ook de grootschalige renovaties van sportcomplexen in Dordrecht behoren tot de hoogtepunten. Daarnaast werkte hij mee aan verschillende herinrichtingsprojecten in de historische binnenstad, waaronder het Bagijnhof en de Visstraat. Projecten waarbij techniek, ontwerp, bewoners- en ondernemersbelangen en uitvoering op een zorgvuldige manier samen moesten komen. 

Een gevarieerde carrière  

Als Jan zijn carrière in enkele woorden moet samenvatten, kiest hij voor "gevarieerd" en "initiatief". Hij benadrukt dat kansen niet vanzelf komen. Door nieuwsgierig te blijven, opleidingen te volgen en verantwoordelijkheid te nemen, wist hij zich steeds verder te ontwikkelen. Tegelijkertijd noemt hij het vertrouwen van leidinggevenden en collega's minstens zo belangrijk. "Je moet zelf stappen zetten, maar je moet ook de ruimte krijgen om die stappen te zetten." 

Belangrijkste les 

Volgend jaar sluit Jan zijn loopbaan af. Jan gaat niet stilzitten. Hij is onlangs een trotse opa geworden van een meisjesdrieling. Samen met zijn vrouw gaat hij regelmatig oppassen. Zijn pensioen komt daarom ook op een mooi moment. 

Wat hij het meest zal missen zijn niet de projecten of de dossiers, maar de samenwerking met collega's. Daarom heeft hij ook een duidelijke boodschap voor de mensen die het werk voortzetten: “Blijf breed georiënteerd en blijf samenwerken. 
De opgaven in de openbare ruimte worden steeds complexer. Klimaat, biodiversiteit, water, mobiliteit, beheer en leefbaarheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Niemand kan die vraagstukken alleen oplossen. 

Je bent geen eiland. Je bent onderdeel van een groter geheel. Juist door over de grenzen van je eigen vakgebied heen te kijken en samen te werken aan een gemeenschappelijk doel, ontstaat een leefomgeving die toekomstbestendig én prettig is voor bewoners.” 

Bijna 42 jaar lang heeft Jan de Geus de ontwikkeling van het groenbeheer en de openbare ruimte van dichtbij meegemaakt én mede vormgegeven. In aanloop naar zijn pensioen in april 2027 blikken we terug op een veelzijdige carrière, van meewerkend voorman tot Senioradviseur Groene Leefomgeving.